« حكماى علم نجوم وهندسه مانند أقليدس وبطلميوس وپيروان ايشان ، اتّصال بين چشم وشئ مرئى را توسط نوري پنداشته‌اند كه از چشم به سوى رنگ محسوس ، خارج مىگردد وشكل مخروطى دارد « 11 » . . . اين نور در هواي شفاف نفوذ مىكند ، مگر آنكه چيزى مانع از نفوذ وعبور آن گردد . سپس شئ محسوس ( رنگ وشكل ) در انتهاى آن مخروط قرار مىگيرد ونقطهء آغاز ورأس مخروط در چشم انعكاس مىيابد وبدين صورت رنگ قابل رؤيت وجلوه‌گر مىشود . بدين ترتيب از نظر اين گروه از حكما اتّصال بين رائى ومرئى « 12 » از طريق نوري است كه از چشم بيرون مىآيد وبر شئ مىافتد . جالينوس واطباى پيرو أو نيز بر اين عقيدة بوده‌اند . اما كساني كه با فلسفهء محض سر وكار داشته‌اند ، مانند ارسطوطاليس ، وإسكندر [ افروديسى ] وثامسطيوس وأمثال آنها ، چگونگى ادراك بصرى واتّصال بين رائى ومرئى را مانند ساير حواس ومحسوسات آنها دانسته‌اند . يعنى اتّصال موضوع با حاسه . . . » از استعمال كلمهء « پنداشته‌اند » در مورد بطلميوس وأقليدس پيداست كه عامري نظريهء فلاسفه را بر نظريهء آنها ترجيح داده وخود قائل به نظريهء دوم است . مآخذ رسالهء « القول في الأبصار والمبصر » وجايگاه علمي آن در تاريخ اسلام در اينجا مىكوشيم كه سرچشمه‌هاى اصلى ومآخذ مربوط به مطالب اين رساله را به دست آوريم ودر تاريخ علم بصريات در اسلام ارزش علمي آن را روشن كنيم . اين كار را از طريق مقايسه بين مطالب كتاب با آنچه در آثار ابن هيثم وأبو الحسن فارسي آمده است ، انجام مىدهيم . عامري خود در ضمن مطالب كتاب به بعضي از مآخذ آن اشاره كرده است ، از جمله ، از أرسطو وإسكندر افروديسى وثامسطيوس وجالينوس وپيروان أو نام برده است وبجاست كه منظور از كلمهء پيروان جالينوس را حنين بن إسحاق وأبو بكر رازي وأبو الحسن طبري بدانيم كه عامري از آنها نيز نقل قول كرده است وپيداست كه مقصود أو از اتباع جالينوس اين انديشمندان بوده‌اند .

--> ( 11 ) . شعاعى كه از چشم به سوى جسم مرئى خارج مىشود ؛ به عقيدهء اين گروه ، اين شعاع ، از نوع نور مادي به معنى امروزى آن نيست ، بلكه نظير آن چيزى است كه زيست‌شناسان امروزى دربارهء شاخكهاى حشرات وأمواج دريافتى آن مىگويند . رجوع شود به : مصطفى نظيف ، محاضرات ابن الهيثم التذكاريه ، مطبعة فتح الله الياس نوري وأولاده ، قاهره ، 1939 ، ص 38 . ( 12 ) . دربارهء نظريهء اين گروه رجوع شود به : كتاب أبو الحسن كمال الدين الفارسي ( ح 660 ه - بعد 716 ) ، تنقيح المناظر لذوي الابصار والبصائر ، ج 1 ، به كوشش مصطفى حجازي ، زير نظر محمود مختار ، الهيئة المصرية للكتاب ، قاهره ، 1984 ، ص 54 - 55 .